زمانی نهچندان دور برای بالا و پایین کردن شیشههای خودرو از یک دستگیره ساده استفاده میکردیم؛ سیستمی که از چند چرخدنده و اهرم مکانیکی تشکیل شده بود. شاید از آن روزها خیلی نگذشته باشد، اما اگر به اطراف نگاه کنیم میبینیم که تقریباً همه صنایع پیشرفت کردهاند. صنعت خودروسازی هم از این قاعده مستثنا نیست و تغییرات چشمگیری را تجربه کرده است.
برای مثال همین سیستمهای شیشه بالابر خودرو که امروزه به نوع الکتریکی و مدرن تبدیل شده اند. لذا میرویم سراغ اصل مطلب، آشنایی با ساختار و عملکرد سیستم شیشه بالابر خودرو و همچنین علائم خرابی و چگونگی تعمیر و نگهداری این سیستم، که مجموعه آریا گستر با تحقیق و جمع آوری مطالب مفید در این راستا، این مقاله را برای شما همراهان گرامی تدوین نموده است که مطمئناً مطالعه آن خالی از لطف نیست.
بررسی سیستم شیشه بالابر خودرو و ساختار آن
دستگاه شیشهبالابر خودرو یک قطعه فیزیکی است که بر روی درب خودرو نصب میشود و وظیفه هماهنگسازی موتور بالابر شیشه و سایر اجزا را بر عهده دارد تا شیشههای خودرو بهطور صحیح بالا و پایین بروند. این سیستم شامل چند بخش اصلی است:
-
واحد کنترل الکترونیکی (یونیت شیشهبالابر): مدیریت جریان برق ورودی به موتور، کنترل حرکت شیشه و محافظت از موتور و اجزای مکانیکی در برابر آسیب.
-
موتور شیشهبالابر: قطعه الکتریکی که شیشه را بالا و پایین میبرد. بسته به طراحی خودرو، موتور شیشه بالابر میتواند از نوع ثابت یا متحرک باشد.
-
مجموعه کلیدها: فرماندهنده سیستم که فشار کاربر را به یونیت منتقل میکنند.
-
مجموعه ریل و کابل یا چرخدندهها: شیشه بر روی آنها سوار شده و حرکت میکند.
-
ارتباط با مدارهای قفل در و نورگیر: برای هماهنگی عملکرد سیستم با سایر امکانات خودرو.
به طور کلی، شیشهبالابر به دو نوع کابلدار و چرخدندهای تقسیم میشود. یونیت شیشهبالابر نقش مهمی در کنترل و ایمنی سیستم دارد و تضمین میکند که شیشه با سرعت مناسب، جهت درست و بدون آسیب بالا و پایین برود، در حالی که کلید تنها فرمان حرکت را صادر میکند و موتور آن را اجرا میکند.
شیوه عملکرد مدار ساده سیستم بالابر شیشه
زمانی که راننده یکی از کلیدهای شیشهبالابر را فشار میدهد، یکی از دو اتصال جانبی از بدنه خودرو جدا شده و به اتصال برق مرکزی متصل میشود. با برقرار شدن این اتصال، جریان برق موردنیاز به موتور شیشهبالابر منتقل شده و موتور شروع به کار میکند؛ در نتیجه، شیشه در مسیر ریل تعیینشده حرکت کرده و بالا یا پایین میرود.
اگر راننده کلید را در جهت مخالف فشار دهد، مسیر عبور جریان برق تغییر کرده و برق با پلاریته معکوس وارد موتور بالابر میشود. این تغییر جهت جریان باعث چرخش موتور در جهت عکس شده و در نهایت، حرکت شیشه نیز معکوس میشود. به این ترتیب، سیستم شیشهبالابر این امکان را فراهم میکند که تنها با فشردن یک دکمه، شیشه خودرو بهصورت دقیق و کنترلشده بالا یا پایین حرکت کند.
نقش موتور شیشه بالابر در سیستم بالابر شیشههای خودرو چیست؟
موتور شیشه بالابر در خودروها نقش مهم و حیاتی ایفا میکند. در واقع تجهیزی است که باعث بالا و پایین آمدن شیشه خودرو در هر چهار طرف دربها شده و بر اساس اتصال برق و جریان از طریق یک مدار الکتریکی عمل میکند. بدین گونه که با فشردن دکمه، برق وارد مدار شده و سیگنال به موتور بالابر شیشه ارسال میگردد و در نتیجه شیشه بالا رفته یا پایین میآید.
موتورهای بالابر برقی شیشه های خودرو، یک سیستم ساده اما کارآمد هستند که در داخل درب ماشین نصب میشوند و عملکرد شیشه پنجره را کنترل میکنند. دارای چهار سوراخ در موقعیتهای مختلف بوده که برای نصب تعبیه شدهاند. عموماً با ولتاژ ۱۲ ولت و جریان DC کار میکند. قابلیت ضد آب بودن دارد و بر اساس استاندارد ایزو با کد ISO 9001 تولید و روانه بازار میشود.
موتور شیشهبالابر میتواند به دو صورت ثابت یا متحرک طراحی شود. در مدل موتور ثابت، موتور در بخشی از سازه ریل بهطور محکم نصب میشود و با کمک مجموعهای شامل گیربکس، کابل فولادی و قرقره، شیشه را به حرکت درمیآورد.
در مقابل، در مدل موتور متحرک، موتور مستقیماً به شیشه متصل است و همزمان با حرکت شیشه جابهجا میشود و آن را در امتداد کابل و ریل به سمت بالا یا پایین هدایت میکند.
کار یونیت شیشه بالابر چیست؟
بررسی مشکلات سیستم شیشه بالابر ماشین
یکی از مزیتهای مهم خودرو در کنار سایر امکانات آن، بالا و پایین رفتن شیشهها تنها با فشردن یک دکمه است. به همین دلیل، شیشهبالابرها بهدلیل استفاده مداوم باید بهگونهای طراحی شوند که بتوانند سالها بدون مشکل کار کنند. با این حال، گاهی بهدلیل بروز برخی ایرادات، عملکرد این سیستم دچار اختلال میشود و تجربهای ناخوشایند برای راننده ایجاد میکند. از این رو بهتر است با نشانهها و مشکلات رایج خرابی شیشهبالابر آشنا باشیم تا بتوانیم در زمان مناسب برای تعمیر یا تعویض آن اقدام کنیم.
مهمترین علائم نشان دهندهی خرابی سیستم شیشه بالابر خودرو
کند یا سریعتر حرکت کردن شیشههای خوردو
وقتی دکمه پنجره خودرو را فشار میدهید، ممکن است شیشه، آهستهتر یا سریعتر از حد معمول حرکت کند که این حالت نشان دهنده وجود مشکلی در موتور شیشه بالابر است. طراحی سیستمهای برقی پنجره خودروها، برای سرعت دقیق و استاندارد بوده که نه تنها برای راحتی بیشتر سرنشینان است، بلکه برای اطمینان از نشکستن پنجره در هنگام بالا و پایین شدن نیز میباشد.
هنگامی که موتور شیشه بالابر رو به خراب شدن و فرسودگی است، وجود مشکل الکتریکی در مجموعه تنظیم کننده موجب میگردد تا شیشه پنجره خودرو، آهستهتر یا سریعتر از حالت استاندارد، حرکت کند.
علت کج بالا رفتن شیشه ماشین
اگر موتور شیشهبالابر بهدرستی کار کند، شیشه در موقعیت مشخص خود ثابت مانده و حرکت نمیکند. اما در صورتی که شیشه داخل ریل شُل شود یا بهصورت ناگهانی پایین بیفتد، این مشکل معمولاً نشانه خرابی مجموعه تنظیمکننده داخل درِ خودرو است.
این حالت زمانی بیشتر دیده میشود که شیشه بهصورت کج حرکت کند؛ یعنی هنگام بالا یا پایین رفتن، یک سمت شیشه زودتر حرکت کرده یا پایینتر از سمت دیگر قرار میگیرد.
وقتی چنین مشکلی رخ میدهد، معمولاً لازم است موتور شیشهبالابر یا مجموعه تنظیمکننده تعویض شود، زیرا این قطعات بهصورت یکپارچه با هم کار میکنند.
درست عمل نکردن حالت اتوماتیک شیشه
این مشکل اگر تنها حالت اتوماتیک کار نکند، برمیگردد به کلید شیشه بالابر که کنتاکت دوم آن برای صدور فرمان حالت اتوماتیک عمل نمیکند. گاهی ممکن است کابل ریل شیشه بالابر در جای خود شل شده باشد و باعث شود که شیشه با رسیدن به انتهای کورس حرکت خود، جای لقی داشته باشد که در این حالت تشخیص انتهای کورس برای یونیت شیشه بالابر دشوار خواهد شد و ممکن است جریان دهی برای یک لحظه به صورت اضافه به موتور ادامه داشته باشد که در بلندمدت یا منجر به خرابی موتور شده یا کابل را پاره میکند.
حرکت کند شیشه بالابر
کند بودن حرکت شیشه خودرو دو دلیل اصلی دارد:
- مجموعه گیربکس ریل، پولیها و نوارهای نگهدارنده شیشه بسیار خشک هستند.
- مشکل تغذیهای وجود دارد. در صورت خشکی سیستم، مجموعه ریل باید باز شده و سرویس شوند یا از ضعیف شدن و داغ کردن موتور جلوگیری گردد. ضعف تغذیه نیز میتواند به خاطر ضعف اتصال بدنهها باشد.
در خودروهایی که فاقد رله شیشه بالابر هستند، این ایراد بیشتر دیده میشود (نظیر خانواده پراید) که میتوان با اضافه کردن رله تغذیه تا حد زیادی شرایط آن را بهبود داد.
دلیل کج بالا رفتن شیشه پراید
اگر میخواهید بدانید که چرا شیشه پراید کج بالا میرود، باید بگوییم که این مشکل معمولاً به دلیل تنظیم نبودن رگلاتور، آسیب دیدن ریلهای شیشه یا مشکل در موتور شیشه بالابر رخ میدهد.
دلایل اصلی خرابی سیستم شیشه بالابر پراید عبارتاند از:
- تنظیم نبودن رگلاتور: رگلاتور قطعهای است که حرکت شیشه را کنترل میکند. اگر رگلاتور به درستی تنظیم نشده باشد، شیشه ممکن است به صورت کج بالا برود.
- آسیب دیدن ریلهای شیشه: ریلهای شیشه مسیری هستند که شیشه در آن حرکت میکند. اگر این ریلها خم شده، شکسته یا دچار زنگزدگی شده باشند، شیشه ممکن است به درستی در مسیر خود قرار نگیرد و کج بالا برود.
- مشکل در موتور شیشه بالابر: اگر موتور شیشه بالابر ضعیف شده یا خراب شده باشد، ممکن است قدرت کافی برای بالا بردن صحیح شیشه را نداشته باشد و در نتیجه شیشه کج بالا برود.
- مشکل در سیمکشی: گاهی اوقات، مشکلات سیمکشی یا اتصالات الکتریکی نیز میتواند باعث اختلال در عملکرد شیشه بالابر و کج بالا رفتن آن شود.
راه حلهای احتمالی:
- تنظیم رگلاتور: در صورتی که مشکل از تنظیم رگلاتور باشد، با تنظیم مجدد آن میتوانید مشکل را برطرف کنید. البته این کار نیاز به تخصص دارد و بهتر است توسط یک مکانیک ماهر انجام شود.
- تعمیر یا تعویض ریلهای شیشه: اگر ریلهای شیشه آسیب دیده باشند، ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض آنها باشد.
- تعمیر یا تعویض موتور شیشه بالابر: در صورتی که مشکل از موتور شیشه بالابر باشد، ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض آن باشد.
- بررسی سیمکشی و اتصالات: اگر مشکل از سیمکشی باشد، باید سیمها و اتصالات را بررسی و در صورت نیاز تعمیر یا تعویض کنید.
علت کج بالا رفتن شیشه پژو
کج بالا رفتن شیشه پژو معمولاً ناشی از مشکلات مکانیکی و تنظیمی سیستم شیشهبالابر است. یکی از رایجترین دلایل، خرابی یا فرسودگی ریلها و غلطکهای شیشه است؛ وقتی ریل یا غلطکها دچار آسیب شوند، شیشه نمیتواند بهصورت یکنواخت حرکت کند و یک سمت سریعتر یا کج بالا میرود. علاوه بر این، شل شدن اتصالات مکانیزم بالابر نیز باعث میشود شیشه هماهنگی لازم را نداشته باشد و هنگام بالا یا پایین رفتن، یک سمت زودتر حرکت کند. فرسودگی نوارهای دور شیشه و یا تجمع گرد و غبار و آلودگی در مسیر حرکت شیشه نیز میتوانند اصطکاک ایجاد کرده و حرکت شیشه را ناهماهنگ کنند.
نادیده گرفتن این مشکلات میتواند فشار زیادی به موتور شیشهبالابر و مجموعه تنظیمکننده وارد کند و باعث خرابی کامل سیستم شود. برای رفع این مشکل، توصیه میشود ریلها و غلطکها به دقت بررسی و تمیز شوند، اتصالات مکانیزم بالابر تنظیم گردند و در صورت نیاز قطعات فرسوده یا آسیبدیده مجموعه کامل شیشه بالابر پژو تعویض شوند. رعایت این نکات باعث میشود شیشه پژو دوباره بهصورت صاف و هماهنگ بالا و پایین برود و طول عمر موتور و سیستم بالابر افزایش یابد.
انجام چه بررسیهایی برای رفع مشکلات سیستم بالابر شیشه لازم است؟
شاید شیشهبالابرهای امروزی در مقایسه با مدلهای قدیمی و دستی، بیشتر دچار خرابی شوند؛ اما با مطالعه این راهنما میتوانید با رایجترین مشکلات آنها آشنا شوید و پیش از مراجعه به تعمیرگاه و پرداخت هزینههای گزاف برای تعمیر یا تعویض، خودتان نسبت به رفع ایراد اقدام کنید.
یا بهتر است این سؤال را مطرح کنیم: آیا میتوانیم مشکل سیستم شیشهبالابر خودرو را بدون مراجعه به تعمیرکار برطرف کنیم؟
فیوزها را بررسی کنید
اولین قدم برای بررسی مشکل شیشه بالابر، سراغ فیوزها رفتن است. چرا که وقتی خودرو بی دلیل با مشکلات برقی مواجه شود و قطعه برقی از خودرو از کار افتد، شما باید فیوزها را بررسی کنید. مکان قرار گرفتن فیوزها و جعبه فیوز بسته به نوع خودرو میتواند متفاوت باشد. معمولا این جعبه زیر کاپوت و کاور و گاهی هم در زیر داشبورد در نزدیکی فرمان در یک جعبه پلاستیکی که درب آن قابل باز شدن بوده، قرار دارد.
وقتی مکان فیوزها را پیدا کردید باید به سراغ فیوزی که مربوط به بالابر شیشه بوده و احتمال اینکه سوخته باشد، بروید و در صورت لزوم آن را تعویض نمایید.
بررسی قفل ایمنی کودک
گاهاً راه حل جلوی چشم است ولی ما دقت نمیکنیم. مثلا همین قفل ایمنی کودک که باید اطمینان حاصل کنید تا قفل ایمنی فعال نشده باشد زیرا در غیر این صورت، مانع بالا و پایین رفتن شیشه می شود.
بررسی و باز کردن کلیدها
برای این امر باید کلیدها را از جای خود خارج کرده و از عدم مشکل در اتصالات و سیم های آن مطمئن شوید. معمولا بسته به مکان کلیدها برای بررسی باید به صورت تکی و یکجا از جای خود جدا شوند.
بررسی موتور شیشه بالابر خودرو
کلیدهای شیشه بالابر را فشار داده و به صدای خارج شده از داخل در گوش کنید، اگر صدایی شنیدید به احتمال زیاد سوئیچ در حال کار است اما موتور شیشه بالابر از کار افتاده است. بنابراین تودری های داخل درب خودرو را باز کنید و قاب را از در جدا کنید تا بتوانید با دقت اتصالات موتور مثل سیم ها را بررسی کرده و اگر موردی بود آن را رفع نمایید.
سوئیچ شیشه بالابر و بررسی آن
برای این امر و یافتن مشکل باید به سوئیچ بالابر شیشه نگاهی انداخته و از یک ولتسنج کمک بگیرید که در این صورت اگر ولتاژ کمی در حال جهش بود احتمالا سوئیچ خراب شده باشد. بنابراین با بررسی هر یک از موارد بالا میتوانید به تعمیر سیستم بالابر شیشه خودرویتان بدون رفتن به تعمیرگاه و صرف هزینه اضافی کمک کنید.
در نهایت
توجه به عملکرد صحیح شیشههای خودرو اهمیت زیادی دارد؛ چرا که کارکرد درست آنها از بروز مشکلاتی مانند ورود آب باران به داخل خودرو در روزهای بارانی یا کاهش امنیت خودرو هنگام ترک آن جلوگیری میکند. بنابراین اگر شیشههای خودروی شما دچار مشکل شدند، در صورتی که توانایی بررسی و تعمیر آنها را دارید میتوانید خودتان دستبهکار شوید؛ در غیر این صورت، بهتر است به یک تعمیرگاه معتبر مراجعه کرده و مشکل را بهصورت اصولی برطرف کنید.
